پرسش :

راز «تلبيه» (لبيك گفتن) چيست و آيا همه لبيك گويان داراي مرتبه واحدي هستند؟

پاسخ :
احرام و لبيك گفتن به معناي پاسخ دادن به نداي وحي و اجابت دعوت الهي است. از اين رو حج گزاران راستين و زائران حقيقي كعبه هنگام تلبيه آنچنان به هراس عقلي بيمناك مي‎شدند كه رنگ آنان زرد شده، صدايشان مي‎گرفت، چنانكه گاه مدهوش مي‎شدند و مي‎گفتند: مي‎ترسيم به ما گفته شود: به درستي به نداي حج پاسخ ندادي: «لالبّيك و لا سعديك». (بحار 47/16و 64/337)
راز لبّيك گفتن، طبق بيان امام سجاد(ع) اين است: «خدايا پيمان مي‎بندم كه از اين پس جز به طاعت تو زبان نگشايم و زبانم را بر همة گناهان ببندم»؛ يعني تلبيه، تطهير زبان از همة گناهان مربوط به آن است. زبان زائر بيت الله، زبان طاهر است؛ يعني هرگز شهادت دروغ نمي‎دهد، غيبت نمي‎كند، دروغ نمي‎گويد، تهمت نمي‎زند و كسي را با زبان مسخره نمي‎كند.

پس سرّ تلبيه، زبان به حق و طاعت گشودن و از گفتار باطل و معصيت رستن است، آن هم نه تنها در محدودة زماني حج و عمره، بلكه براي هميشه. زبان، جِرمش اندك ولي جُرمش زياد است. گناهان فراواني همچون: انكار حقّ، ادعاي باطل، غيبت، تهمت، دروغ، سخن چيني، ناسزاگويي، افترا، مسخره كردن و مانند آن با زبان انجام مي‎گيرد.

همانگونه كه مؤمنان بر اساس تفاوت مراتب ايمان، درجاتي دارند، درجات لبيك گويان هم بر اساس مراتب تلبيه آنان متفاوت است؛ زيرا عده‎اي اِعلان انبيا(ع) را لبيك مي‎گويند و گروهي دعوت خداي سبحان را.

بعضي مي‎گويند: اي كسي كه ما را به الله دعوت كرده‎اي، ما اجابت كرديم و آمديم: «لبيك داعي الله، لبيك داعي الله». (كافي 4/206) اين گروه متوسّطان از زائران خانة خدا هستند كه دعوت ابراهيم خليل را اجابت مي‎كنند: «وَأَذِّن في الناس بالحجِ يأتوُك رِجالا وَ عَلي كُل ضامِرٍ يأتين مِن كل فَجٍ عَميق». حج/27
فراتر از آنان گروهي هستند كه دعوت «الله» را مي‎شنوند و به آن پاسخ مي‎گويند: «وَلِلّهِ عَلي النّاس حِجُّ البَيت مَن استطاع إليه سَبيلا» آل عمران/97؛ كسي كه امكان و توان سفر حج را داراست بايد دعوت خدا را لبيك بگويد. چنين زائري كه جزء اوحدي از افراد باايمان است، به خدا پاسخ مثبت مي‎دهد و مي‎گويد: «لبيك اللهم لبيك... لبيك ذا المعارج لبيك، لبيك داعيا إلي دار السلام لبيك... لبيك مرهوبا مرغوبا إليك لبيك... ». (وسائل الشيعه 9/53) با اين تلبيه‎ها زائر بيت الله جواب فراخوان «خدا» را مي‎دهد. البته گرچه جواب خليل خدا هم جواب خداست و جواب خدا بدون جواب خليل او نيست، ليكن تفاوت در شهود زائر عارف بيت الله است.
پس تلبيه‎ها يكسان نيست؛ يعني ممكن است كسي بگويد: «لبيك ذا المعارج لبيك»، اما در حقيقت به «و أذن في الناس بالحج» لبيك مي‎گويد و دعوت خليل را اجابت مي‎كند، نه دعوت جليل را؛ زيرا هر گونه كه در عالم ميثاق الهي، خداي سبحان را پاسخ داده باشد، در مقام ظاهر هم لبيك مي‎گويد.
www.eporsesh.com